Hvað er teymi, teymisvinna og teymisþjálfun?

Þessi skilgreining, upprunin að mestu frá Jon Katzenbach og Douglas Smith (1993), er gagnleg til að greina á milli teymis og hóps fólks sem einfaldlega vinnur saman á sama stað. Það sem gerir teymi að teymi er ekki fjöldinn eða titillinn, heldur sameiginlegur tilgangur, samvinnan og samábyrgðin á útkomunni.

Margir hópar sem kallaðir eru “teymi” í daglegu tali eru í raun fremur safn einstaklinga sem deila yfirmanni eða verkefnasvæði, án þess að vera raunverulega samábyrg fyrir sameiginlegri niðurstöðu. Það er ekkert að því, en það er annað fyrirbæri, og kallar á aðra nálgun en eiginlegt teymi.

Lestu ítarlegri umfjöllun um hugtakið teymi →

Teymisvinna er í raun regnhlífarhugtak yfir allt sem teymið gerir saman, fundir, ákvarðanataka, verkaskipting, endurgjöf, og hvernig ágreiningur er leystur. Gæði teymisvinnu ráðast ekki bara af hæfni einstaklinganna, heldur af kerfinu sem þeir vinna innan: hvaða fundi teymið heldur, hvaða tól það notar, og hversu skýrt vinnulagið er.

Lykilþáttur sem oft ræður úrslitum um gæði teymisvinnu er sálrænt öryggi (e. psychological safety), tilfinningin að vera óhætt að tjá sig, gera mistök og skora á hugmyndir án ótta við neikvæð viðbrögð. Án þess á teymisvinna það til að staðna í yfirborðskenndu samþykki frekar en raunverulegri samvinnu þar sem skoðanaskipti eru nýtt til að kalla fram bestu lausnirnar.

Ein forsenda sálræns öryggis, og oft vanmetin, er hlustun. Ekki bara að hlusta á einstaka teymismeðlimi, heldur að hlusta á teymið sem heild: greina þau kerfi og mynstur sem móta dýnamík þess. Skörp hlustun er forsenda fyrir góðu inngripi, hvort sem það kemur frá einhverjum í teyminu, leiðtoga teymisins eða utanaðkomandi þjálfara.

Rannsóknir á teymum benda ítrekað á sömu grunnstoðirnar, óháð því hvers konar teymi er um að ræða. Þrjár þeirra skipta sérstaklega miklu máli:

Skýr tilgangur og markmið. Teymi sem veit ekki fyrir hvað það stendur, eða hvert það stefnir, á erfitt með að forgangsraða eða taka ákvarðanir saman. Skýrleiki hér er undirstaða alls annars.

Samsetning og vinnulag. Er teymið með þá hæfni og reynslu innanborðs til að uppfylla tilgang sinn og markmið? Svara þarf fleiri spurningum hér eins og hvaða hlutverk og ábyrgðir þurfum við og hvernig ætlum við að fylla þau? Hvaða viðmið (norm) ætlum við að setja okkur í samskiptum og vinnulagi?

Sálrænt öryggi. Er forsenda þess að teymið geti í raun nýtt fjölbreytileika sinn, tekist á við ágreining á heilbrigðan hátt, og lært af mistökum frekar en að fela þau.

Þessi skilyrði eru ekki einskiptis verkefni sem er “klárað”, þau kalla á viðhald og meðvitund, sérstaklega þegar teymið breytist, verkefni breytast eða aðstæður breytast.

Lestu nánar um Stólpana 3 →

Teymisþjálfun byggir allnokkuð á markþjálfun (coaching) en er mun víðfeðmara og flóknara fyrirbæri. Markþjálfun vinnur með einstaklinginn, teymisþjálfun vinnur með teymið sem heild; kerfin innan og utan við teymið, dýnamíkina og samspilið milli fólksins.

Þjálfarinn kemur ekki með tilbúnar lausnir, heldur hjálpar teyminu að eiga þau samtöl sem það þarf að eiga; um tilgang, hlutverk, vinnulag og ágreining, og byggir þannig upp getu teymisins til að leysa úr sínum eigin áskorunum, líka eftir að þjálfuninni er lokið.

Teymisþjálfun getur komið úr að minnsta kosti fjórum áttum; frá ytri aðila, frá aðila utan teymisins sem er samt innan vinnustaðarins, frá meðlim teymsins eða leiðtoga teymisins. Allar leiðirnar krefjast ákveðinnar færni og nálgun sem hægt er að læra.

Lestu ítarlegri umfjöllun um teymisþjálfun →